Het implementeren van kauwen als een behandeling van stoornissen in cognitie, verbetering van slaap- waakritme en stemming, in de dagelijkse zorg van ouderen met een dementie

Projectleider(s): Roxane Weijenberg
RAF.Weijenberg@psy.vu.nl

Uit dierexperimenteel onderzoek blijkt dat het verwijderen van tanden en kiezen bij muizen een forse degeneratie teweeg brengt van de hippocampus (Yamamoto & Hirayama, 2001; Watanabe et al., 2001), een hersengebied dat een uiterst belangrijke rol speelt bij het geheugen, vooral het leren van nieuwe informatie. Enkele studies bij jonge mensen tonen aan dat het leren van nieuwe dingen verbetert tijdens het kauwen (Wilkinson et al., 2002; Stephens & Tunney, 2004).

Onze groep heeft recent een studie verricht bij gezonde ouderen die nog thuis wonen, waarin de relatie tussen het kauwvermogen, het geheugen en executieve functies is onderzocht. Executieve functies bepalen het zelfstandig functioneren en bevinden zich aan de voorzijde van de hersenen. Uit deze studie komt naar voren dat er een positieve relatie bestaat tussen kauwen, geheugen en executieve functies bij deze groep, dat wil zeggen dat hoe beter het kauwvermogen, hoe beter het geheugen en executieve functies (Scherder et al., 2006).

De frontale lob (voorzijde van de hersenen) en daarmee het geheugen en de executieve functies zijn uiterst kwetsbaar bij de verschillende subtypen dementie zoals de ziekte van Alzheimer, vasculaire dementie en frontotemporale dementie. Met andere woorden, het zelfstandig functioneren van ouderen met een dementie is een van de meest kwetsbare functies. Bovendien speelt de frontale lob en de daarmee samenhangende neurotransmitter systemen zoals het dopaminerge en serotonerge systeem een uiterst belangrijke rol bij stemming, zoals een depressie (Ehlwuegi, 2004).

Voor zover bekend is er slechts één studie verricht naar de relatie tussen cognitie, aantal tanden, maximale bijtkracht, occlusale eenheden, en kauwvermogen van oudere vrouwen met en zonder dementie (Miura et al., 2003). De resultaten tonen aan dat diegene die een cognitieve achteruitgang hadden, een significante afname vertoonden in maximale bijtkracht, aantal occlusale eenheden en het kauwvermogen. Beperkingen van deze studie waren echter dat cognitie slechts werd onderzocht met behulp van een (Japans) screeningsinstrument, de oorzaak en het stadium van de dementie onbekend was en het kauwvermogen onderzocht werd met behulp van een vragenlijst. Bovendien werd de invloed van het kauwen op depressieve symptomen niet onderzocht.

Het is daarom belangrijk de relatie tussen kauwen, cognitie en depressie te onderzoeken bij ouderen met een dementie, waarbij rekening gehouden wordt met de bovengenoemde beperkingen. Er is wel voldoende reden om aan te nemen dat er ook bij demente ouderen een relatie bestaat tussen kauwen en cognitie en dat kauwen een gunstig effect heeft op het cognitief functioneren.


Referenties

Ehlwuegi AS (2004). Central monoamines and their role in major depression. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 28(3), 435-451.

Miura H, Yamasaki K, Kariyasu M, Miura K, Sumi Y. (2003). Relationship between cognitive function and mastication in elderly females. Journal of Oral Rehabilitation 30, 808-811.

Scherder E, Posthuma W, Bakker T, Vuijk PJ, Lobbezoo F. (2006). Relationship between mastication, executive functions and episodic memory in older persons without dementia. Submitted.

Stephens R, Tunney RJ. (2004). Role of glucose in chewing gum-related facilitation of cognitive function. Appetite 43, 211-213.

Watanabe K, Tonosaki K, Kawase T, Karasawa N, Nagatsu I, Fujita M, Onozuka M. (2001). Evidence for involvement of dysfunctional teeth in the senile process in the hippocampus of SAMP8 mice. Experimental Gerontology 36, 283-295.

Wilkinson L, Scholey A, Wesnes K. (2002). Chewing gum selectively improves aspects of memory in healthy volunteers. Appetite 38, 235-236.

Yamamoto T, Hirayama A. (2001). Effects of soft-diet feeding on synaptic density in the hippocampus and parietal cortex of senescence-accelerated mice. Brain Research 902, 255-263.

© Copyright VU University Amsterdam
Master's_Evening_2013 WJGS_Colloquium_December_2013

spamfuik@vu.nl